Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Haydarpaşa Gar Sahası’nda yürütülen restorasyon ve güçlendirme çalışmalarında tarihi yapının statik geleceğini doğrudan ilgilendiren önemli bulgulara ulaşıldığını açıkladı. Yapılan jeoradar ve geoteknik analizlerde, gar binasının temelinde yer alan yaklaşık bin ahşap kazığın yüzde 80'inin zaman içinde çürüyerek yok olduğu ve gevşek dolgu zeminde yüksek sıvılaşma riski bulunduğu saptandı.
Bakan Ersoy, yapının oturma ve yanal yayılma tehlikesine karşı fore kazık ile kompaksiyon ve polimer enjeksiyon yöntemleriyle güçlendirildiğini belirterek, teknik revizyonlar ve alandaki yeni arkeolojik keşifler sebebiyle projenin ilk etabının açılış hedefinin 2027 yılına ertelendiğini duyurdu.
Sosyal medya hesabından teknik sürece dair açıklama yayımlayan Bakan Ersoy, tarihi yapının özgün inşaat projelerine ulaşıldığını ve ilk inşa evresinde temel altına 8 ila 21 metre uzunluğunda, 50 ila 90 santimetre çapında yaklaşık bin adet ahşap kazık çakıldığının belirlendiğini ifade etti.
Yapının zemin altındaki taşıyıcı durumunu tespit etmek amacıyla yürütülen jeoradar taramalarında ise çarpıcı bir tabloyla karşılaşıldı. İncelemelerde orijinal projede kayıtlı yaklaşık bin kazıktan yalnızca 200'ünün yerinde kaldığı, 800 kazığın ise asırlık süreçte tamamen yok olduğu tespit edildi.
Sıvılaşmaya karşı önlem alınıyor
Sondaj, arazi, laboratuvar testleri ve jeofizik ölçümler neticesinde Haydarpaşa Garı'nın oturduğu zeminin ZF sınıfında olduğu, gevşek, suya doygun ve heterojen dolgu kumlardan oluştuğu belirlendi. Olası bir deprem veya zemin hareketinde yapının denize doğru yanal kayma ve oturma riski taşıdığı kaydedildi.
Bu riskleri bertaraf etmek adına uzman mühendisler ve akademik Danışma Kurulu onaylı özel bir zemin iyileştirme projesi devreye sokuldu. Proje kapsamında yapının çevresine yanal yayılmayı önleyici fore kazık imalatları yapılırken, bina içi ve bodrum katlarında kompaksiyon ve polimer enjeksiyon yöntemleriyle zemin taşıma kapasitesi artırıldı. Tüm imalatlar boyunca binanın anlık davranışları teknik izleme ve aletsel gözlem sensörleriyle takip edildi.
Açılış takvimi değişti
Daha önce İstanbul Kültür Yolu Festivali kapsamında açılması hedeflenen alanın açılış takvimi, zemin güçlendirme operasyonlarının hassasiyeti ve yeni saha verileri doğrultusunda güncellendi.
1909 yılında hizmete giren tarihi simge yapıyı güvenle geleceğe taşımayı amaçladıklarını vurgulayan Bakan Ersoy, "Önceliğimiz, bu eşsiz mirası bütün değerleriyle koruyarak güvenle geleceğe taşımak. Çalışmalarımızın ilk etabını 2027 yılı içinde tamamlayarak vatandaşlarımızla buluşturmayı hedefliyoruz" ifadelerini kullandı.
Takvim revizyonunda zemin operasyonlarının yanı sıra sahada ortaya çıkan yeni etkenler de rol oynadı. Haydarpaşa Arkeopark sahasındaki altyapı ve ziyaretçi dolaşım akslarında yeni kalıntılara ulaşılması üzerine koruma kurulları kararıyla güzergah projeleri yeniden çizildi.
Gar sahasında yer alan farklı kamu kurumlarına ait teknik ekipman, tesis ve binaların nakil süreçlerinin zaman alması nedeniyle bazı imalat etaplarına planlanan tarihten sonra başlanabildi.
Kültür ve Sanat alanına dönüştürüşecel
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TCDD arasında 15 Ağustos 2024 tarihinde imzalanan iş birliği protokolü çerçevesinde yürütülen proje, restorasyon ve güçlendirmenin yanında garın işlevinin de değişmesini öngörüyor.
Çalışmalar bittiğinde Haydarpaşa Gar Sahası; Anadolu Yakası'nın ilk arkeoloji müzesine, performans sanatları merkezine, büyük bir kütüphaneye, tematik sergi salonlarına, sanat ve tasarım atölyelerine, açık hava arkeoparkına ve geniş kamusal peyzaj alanlarına ev sahipliği yapacak.
