Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır devam eden öğrenci protestolarının ardından yapılan erken genel seçimlerde, öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi’nin seçim zaferi elde ettiği bildirildi. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, seçim sonuçlarına ilişkin yaptığı açıklamada yenilgiyi kabul ederek, “Bu seçimleri kaybettiğimiz açık, Öğrenci Listesi kazandı” ifadelerini kullandı.
İlk sonuçlara göre Öğrenci Listesi’nin 250 sandalyeli parlamentoda 135 ila 140 milletvekilliği kazanması, Vucic’in liderliğindeki Sırp İlerleme Partisi’nin (SNS) ise 105 sandalyede kalması bekleniyor. Sonuçların kesinleşmesiyle birlikte ülkedeki siyasi dengelerin değişmesi öngörülüyor.
Sırbistan’da öğrencilerin desteklediği liste seçimi kazandı
25 Ekim’de düzenlenen erken genel seçimler, Sırbistan’da uzun süredir devam eden hükümet karşıtı protestoların ardından gerçekleştirildi. Öğrenci hareketinin desteklediği liste, ilk sonuçlara göre parlamentoda çoğunluğu elde etti.
2014 yılından bu yana başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı görevleriyle ülke siyasetinde belirleyici rol oynayan Aleksandar Vucic’in partisinin seçimleri kaybetmesi, Sırbistan siyasetinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
Vucic, seçim sonrasında yaptığı açıklamada yenilgiyi kabul ederken partisinin siyasi varlığını sürdüreceğini belirtti. Vucic, “Bazı iş insanları, bazı kişiler bizi terk edecek ancak yapımız sağlam. Çok birlik içindeyiz, çok güçlüyüz. Muhalefette olmaya alışkınız” dedi.
Belgrad’da on binlerce kişi seçim zaferini kutladı
Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından başkent Belgrad’da on binlerce kişi sokaklara çıkarak zafer kutlaması yaptı. Kentin ana caddelerinde toplanan göstericiler, araç kornaları ve müzikler eşliğinde seçim sonucunu kutladı.
Öğrenciler, kutlamalar sırasında “Zafer” ve “İşi bitti” sloganları attı.
Öğrenciler adına açıklama yapan Belgrad Üniversitesi öğretim üyesi Radomir Sajcic, “Sevgili Sırbistan, bu gece halkın sesi duyuluyor. Bu gece zaferi kutluyoruz, yarın geleceği inşa edeceğiz” ifadelerini kullandı.
Seçimlere katılım oranının yaklaşık yüzde 70’e ulaştığı ve bunun Yugoslavya’nın 1992’de dağılmasından bu yana en yüksek katılım oranı olduğu bildirildi. Sandık merkezlerinde uzun kuyruklar oluşurken Vucic’in de Belgrad’da oy kullanmak için yaklaşık iki saat beklediği belirtildi.
Öğrenci protestoları 16 kişinin hayatını kaybettiği facianın ardından başladı
Sırbistan’da öğrenci protestoları, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başladı.
Faciada kamu görevlilerinin ihmali ve yolsuzluk bulunduğunu savunan öğrencilerin başlattığı eylemler, kısa sürede ülke geneline yayıldı. Gösteriler, son yılların en geniş kapsamlı hükümet karşıtı protesto hareketlerinden birine dönüştü.
Protestocular, hükümeti yolsuzluk, otoriterleşme ve demokratik kurumlara müdahaleyle suçlayarak Vucic’in görevden ayrılmasını istedi. Artan toplumsal baskının ardından Vucic’in eylül ayında erken seçim kararı aldığı belirtildi.
Vucic ve partisi ise protestolar boyunca kendilerine yöneltilen yolsuzluk ve baskı iddialarını reddetti. Vucic, öğrenci hareketinin Hırvatistan ve Karadağ’daki yabancı unsurlar tarafından finanse edildiğini öne sürerken öğrenciler bu iddiaları kabul etmedi.
Öğrenci Listesi’nin Başında Kardiyolog Ilija Srdanovic bulunuyor
Seçim zaferi elde ettiği bildirilen Öğrenci Listesi’nde üniversite öğretim üyeleri, oyuncular, çiftçiler ve farklı meslek gruplarından 250 aday yer alıyor. Listenin başında kardiyolog Ilija Srdanovic bulunuyor.
Öğrenci hareketinin öne çıkan vaatleri arasında yolsuzlukla mücadele, hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edilmesi ve eğitim sisteminin iyileştirilmesi yer alıyor.
Bununla birlikte yeni hükümetin başına kimin geçeceği ve kritik bakanlık görevlerini kimlerin üstleneceği henüz netleşmedi. Siyasi analistler, yeni yönetimin emniyet, güvenlik kurumları ve bakanlıklardaki üst düzey görev değişikliklerine yönelebileceğini değerlendiriyor.
Yeni yönetimin Avrupa Birliği, Rusya ve Çin politikası merak ediliyor
Öğrenci hareketinin iç politikada reform hedefleri öne çıkarken dış politikada nasıl bir yol izleyeceği belirsizliğini koruyor.
Sırbistan’ın en büyük ticaret ortağı Avrupa Birliği (AB), geleneksel müttefiki ve önemli doğal gaz tedarikçisi Rusya ile ülkedeki önemli yatırımcılardan Çin arasında nasıl bir denge kurulacağı merak ediliyor.
Sırbistan, Vucic döneminde AB üyeliği hedefini sürdürürken Rusya ile yakın ilişkilerini korumuş ve Moskova’ya yönelik Batı yaptırımlarına katılmamıştı.
Avrupa Birliği’nden Öğrenci Listesi’ne tebrik
Seçim sonuçlarının ardından Avrupa Birliği yetkililerinin Öğrenci Listesi’ni tebrik ettiği bildirildi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Sırbistan’ın AB üyelik sürecini ilerletmek için yeni yönetimle çalışmaya hazır olduklarını belirtti.
AB’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos da seçim zaferini kutladı. Macaristan Başbakanı Peter Magyar’ın da öğrenci hareketine destek mesajı ilettiği aktarıldı.
Rusya seçim sürecini yakından takip etti
Sırbistan’daki seçim sonuçlarına ilişkin Rusya yönetiminden henüz resmî bir açıklama gelmediği belirtildi. Kremlin, seçim öncesinde ülkedeki siyasi gelişmeleri yakından takip ettiğini duyurmuştu.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, 29 Eylül’de yaptığı açıklamada Sırbistan’daki seçim sürecini dikkatle izlediklerini ve Belgrad yönetimiyle yakın iş birliğini sürdürmeye hazır olduklarını ifade etmişti.
Türkiye-Sırbistan ilişkiler
Türkiye ile Sırbistan arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkiler, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Aleksandar Vucic’in görev yaptığı dönemde gelişti. İki ülke arasında 2017’de kurulan Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi kapsamında bugüne kadar dört toplantı gerçekleştirildi.
Erdoğan’ın Ekim 2024’te Belgrad’a yaptığı ziyaret sırasında düzenlenen dördüncü toplantıda iki ülke arasında 11 anlaşma imzalandı. İki lider, 12 Şubat’ta Ankara’da da bir araya gelerek Balkanlar’daki gelişmeleri, bölgesel istikrarı, savunma sanayisini, ticareti ve yatırımları ele aldı.
Türkiye ile Sırbistan arasındaki ticaret hacminin 2025’te yaklaşık 3,5 milyar dolara ulaştığı, iki ülkenin orta vadeli hedefinin ise bu rakamı 5 milyar dolara çıkarmak olduğu belirtildi.
Sırbistan’da yeni yönetimin kurulmasıyla birlikte Ankara ile Belgrad arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkilerin nasıl şekilleneceği de önümüzdeki dönemin önemli başlıklarından biri olacak.
