Anayasa Mahkemesi, cezaevinde bulunan bir hükümlünün vejetaryen beslenme talebinin yerel mahkemelerce değerlendirilmeden reddedilmesini hak ihlali saydı. Yüksek Mahkeme, bu durumun "maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı" ile bağlantılı olarak "etkili başvuru hakkını" ihlal ettiğine hükmetti.
Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanan karara göre olay, Türkoğlu 2 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü bulunan Mustafa Sönmez’in başvurusuyla başladı.
"Et yiyemiyorum" talebi ev hapsi talebiyle karıştırıldı
Başvurucu Mustafa Sönmez, 32 aydır cezaevinde olduğunu, vejetaryen olduğu için et ve et ürünleri tüketemediğini belirterek İnfaz Hâkimliğine başvurdu. Sönmez, daha önce kaldığı cezaevinde doktor tarafından kendisine etsiz yemek verilmesi yönünde rapor düzenlendiğini ancak mevcut kurumda bu talebinin dikkate alınmadığını ifade etti. Başvurucu, şikâyetinin dikkate alınmasını, uygun görülmesi halinde ise kalan cezasını ev hapsi şeklinde geçirmeyi talep etti.
Kahramanmaraş İnfaz Hâkimliği, başvurucunun talebini yalnızca "konutta infaz talebi" olarak değerlendirdi. Mahkeme, hükümlünün yasal şartları taşımadığı gerekçesiyle bu talebi reddederken, vejetaryen beslenme isteğine dair herhangi bir değerlendirmede bulunmadı. Sönmez’in, Ağır Ceza Mahkemesine yaptığı itiraz da benzer şekilde, beslenme talebi göz ardı edilerek reddedildi.
AYM: Talebin özü incelenmedi
Bireysel başvuruyu değerlendiren Anayasa Mahkemesi, yerel mahkemelerin hükümlünün talebinin özüne girmediğini tespit etti. Kararda, İnfaz Hâkimliği Kanunu ve 5275 sayılı Kanun gereği hükümlülere sağlık, dini ve kültürel gerekler gözetilerek uygun besin verilmesi gerektiği hatırlatıldı.
Yüksek Mahkeme gerekçesinde şu ifadelere yer verdi:
"Yargılama makamları tarafından başvurucunun beslenmesine ilişkin talebinin değerlendirilmediği, talebin kabulüne ya da reddine ilişkin esasa yönelik herhangi bir karar verilmediği görülmüştür. Başvurucuya, iddialarını dile getirebileceği etkili bir hukuk yolunun sunulmadığı sonucuna varılmıştır."
20 Bin TL tazminat ödenecek
AYM, başvurucunun Anayasa’nın 17. maddesinde düzenlenen "maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı" ile bağlantılı olarak "etkili başvuru hakkının" ihlal edildiğine oy birliğiyle karar verdi.Başvurucu 12 Ocak 2022 tarihinde tahliye olduğu için yeniden yargılamada hukuki yarar görmeyen mahkeme, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla Mustafa Sönmez’e net 20.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
