Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 2015 tarihli tebliği yürürlükten kaldıran yeni düzenleme ile peynir üretiminde süt proteini ve süt yağı dışındaki yabancı bileşenlerin kullanımı tamamen yasaklanırken, etiketleme ve piyasaya arz koşullarında tüketiciyi korumaya yönelik kapsamlı değişikliklere gidildi.
Süt yağı ve proteini dışındaki maddeler yasaklandı
Yürürlüğe giren yeni kurallara göre peynir üretiminde süt proteini dışındaki proteinler, nişasta ve nişasta bazlı ürünler, jelatin, soya ürünleri ile süt yağı dışındaki hayvansal ve bitkisel yağların kullanılmasına son verildi. Nişasta kullanımına yalnızca çeşnili taze peynirlerde, stabilizör amacıyla ve teknolojinin izin verdiği sınırlı miktarda istisna tanındı.
Çiğ sütten veya raf ömrünü uzatıp bakteri sayısını azaltmak amacıyla uygulanan termizasyon işlemine tabi tutulmuş sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirlerin, en az 4 ay olgunlaştırılmadan piyasaya sunulması engellendi. Olgunlaştırılmadan taze olarak satışa sunulacak tüm peynirlerde ise çiğ sütün en az pastörizasyon normlarında ısıl işlemden geçirilmesi mecburi kılındı.
"Köy" ve "doğal" ibareleri kaldırıldı
Peynir etiketlerinde yer alan tüketiciyi yanıltıcı ifadelerin önüne geçmek için köklü standartlar belirlendi. Ürünlerin etiketlerinde "köy peyniri", "geleneksel peynir", "doğal peynir" ve "çiftlik peyniri" gibi nitelemelerin kullanımı yasaklandı. Farklı hayvan türlerine ait sütlerin karıştırılmasıyla üretilen peynirlerde, kullanılan süt çeşitleri oranlarına göre çoktan aza doğru etiket üzerinde açıkça sıralanacak.
Prosesinde pastörizasyona eşdeğer ısıl işlem uygulanmayan çiğ sütten veya termizasyon yapılmış sütlerden üretilen telemesi haşlanmamış ürünlerin ambalajında, ürün adıyla aynı yüzde ve en az 3 milimetre punto büyüklüğünde "çiğ sütten üretilmiştir" ifadesinin yer alması zorunlu hale getirildi.
Bunun yanı sıra ürün etiketlerinde yağlılık sınıfı, olgunlaşma durumu ve olgunlaştırılarak piyasaya arz edilen peynirlerde gün, ay, yıl formatında üretim tarihi ile olgunlaşma süresi belirtilecek. Kaşar peynirlerinde "eski" ifadesi yalnızca en az 120 gün süreyle olgunlaştırılan ürünlerde kullanılabilecek. Çeşnili peynirlerde çeşni oranı en fazla yüzde 6, çeşnili taze peynirlerde ise en fazla yüzde 15 olabilecek; ilave şeker kullanılması durumunda ise bu oran etikette gösterilecek.
Tost ve pizza ibarelerine sınırlama
Yeni düzenlemeyle "sürülebilir", "ultrafiltrasyon", "üçgen", "tost veya pizza yapımında kullanılabilir" gibi nitelemeler, tek başına ürün adı olarak kullanılamayacak. Tüketici nezdinde ürün adı algısı oluşturmayacak ve ana ürün adından daha büyük puntoyla yazılmayacak şekilde ambalajlarda yer alabilecek.
Ayrıca peynirlerin muhafaza, nakliye ve perakende satış süreçlerinde 10 derecenin altındaki sıcaklıklarda tutulması şartı getirildi. Eritme peynirlerinin açıkta dökme olarak satılması ve peynir telemesinin doğrudan nihai tüketiciye arz edilmesi yasaklandı.
Sektöre 30 Nisan 2027'ye kadar uyum süresi
Gıda işletmecilerinin yeni mevzuat hükümlerine adapte olabilmeleri için 30 Nisan 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanındı.
Bu tarihten önce piyasaya sürülmüş olan mevcut peynirler, raf ömrü sonuna kadar raflarda satışta kalabilecek. Ancak yeni standartları karşılamayan dilimlenebilir eritme peynirleri, tanınan sürenin dolacağı 30 Nisan 2027'den itibaren piyasada bulundurulamayacak.
