31 Mart 2024 yerel seçimlerinden bugüne kadar hemen her gün yapılacak genel seçimlerin tarihini konuşuyoruz.
2026'da olacak denildi.
Olmadı.
2027'de kesin olur.
Yok, erken olmaz, zamanında olacak.
AK Parti Seçim İşleri Başkanı Ali İhsan Yavuz, “Zamanından bir gün önce de olsa o erken seçimdir.” diyor.
Seçim gündemimizden hiç düşmedi.
Slogan, Fransızcadan dilimize geçen bir sözcük. Önceleri İskoçlar “savaş narası” anlamında kullanıyorlar. Sonrasında önce İngilizceye, sonra da Fransızcadan dilimize kadar geliyor.
Bir kuruluşun, markanın ya da siyasi partinin tanıtımında kullanılan sloganlar tanıtımı amaçlar.
Seçimlerde partilerin adları ve logoları kadar kullandıkları sloganlar da çok önem taşır. Hatta bazen isimden ya da logodan önemlidir.
Seçmen oy verirken partinin neyi öne aldığını slogana bakarak görür. Programın mikro özeti gibidir.
Seçim propagandalarında önemli yer tutan, hatta seçim kazandıran sloganların belirlenmesi için de yoğun çalışmalar yapılır. Kişilerle veya şirketlerle anlaşılır. Günlerce emek verilir.
Kimi zaman da halk sloganı kendisi üretir.
HALKÇI ECEVİT
Akıllarda en çok kalan sloganlardan biri oldu: “Halkçı Ecevit”.
Halktan yana olduğunun vurgusuydu.
Bülent Ecevit, 1973 seçimlerine bu sloganla damgasını vurdu.
Ve CHP birinci parti oldu.
Demokrat Parti'ye, ardından Adalet Partisi'ne yenilen Cumhuriyet Halk Partisi tekrar ayağa kalkmış, seçmen ona bir de “Karaoğlan” lakabını takmıştı.
Çok geçmeden MSP lideri Necmettin Erbakan'la birlikte kurulan koalisyon Kıbrıs'a müdahalede bulundu.
Zamanın Dışişleri Bakanı Turan Güneş'in “Ayşe tatile çıksın” şifresiyle başlayan harekâtla Karaoğlan artık “Kıbrıs Fatihi” olmuştu.
Meydanlar bu üç sloganla inlerken 1977 seçimlerine gelindiğinde CHP birinci parti oldu. Koalisyonla da olsa başbakandı.
Sıra parti programını hayata geçirmeye gelmişti.
KÖYKENT
Kalkınma için öncelikli proje “köykent”ti.
“Toprak işleyenin,
Su kullananın” sloganı hayata geçmeliydi.
Geçemedi.
Çünkü ülkenin her tarafını sağ-sol çatışmaları bürümüştü. Bu arada grevler de birbirini izliyor, hükümete hareket alanı bırakmıyordu.
Derken ülke ikinci askerî müdahalesiyle tanıştı.
Tüm partiler kapatıldı. Anayasa yürürlükten kaldırıldı.
Yeni anayasanın kabul edilmesiyle demokrasiye yavaş yavaş geçiliyordu.
Yeni partiler kuruldu.
AP'nin yerini Doğru Yol Partisi,
CHP'nin yerini ise SHP aldı.
“Dört eğilimin partisi” ANAP oldu. Askerlerin kurdurduğu Milliyetçi Demokrasi Partisi ise oy alamadı.
ORTA DİREK
ANAP'ı tek başına iktidara taşıyan halk, Genel Başkan Turgut Özal'a hem görünümünden ötürü hem de beklentileri nedeniyle “Tonton” adını takmıştı.
Özal'ın önceliği kalkınmaydı.
O da Demirel gibi mühendisti.
“Orta direk” sloganı dar gelirli kesimleri umutlandırmıştı. Ama süreç içinde kamuda sözleşmeli personel uygulamasının zararlarının ortaya çıkması, sendikalı işçilerin haklarını giderek kaybetmesi, ekonominin olanaklarının sermaye kesimine yönelmesi sonucu ANAP az da olsa gerilemeye başlamıştı.
LİMON KAMPANYASI
1987 seçimlerinde, başında fizik profesörü Erdal İnönü'nün olduğu SHP'nin “limon” kampanyası büyük ilgi gördü.
İnönü meydanlarda eline yarım limonu alarak sıkıyor ve “ANAP sizi beş yıl daha böyle sıkacak, ister misiniz?” diye soruyordu.
Bu, eğlenceli olduğu kadar ezilen kesimlerin durumunu anlatan bir slogandı ve tuttu.
SHP ikinci parti oldu.
“Tonton Amca” iktidarını korudu ama oyları geriledi.
Ecevit'in DSP'sine gelince, milletvekili çıkaramadı.
BARAJLAR KRALI
1960 darbesinden sonra kapatılan Demokrat Parti'nin yerini alan Adalet Partisi ile sahneye çıkan Süleyman Demirel, kalkınmayı öne almış, “Büyük Türkiye” sloganını kullanmıştı.
“Yeter, söz milletin” sloganı da Demokrat Parti'ye iki kez seçim kazandırmıştı. Slogan demokrasiyi anlatıyordu. Halkta karşılık bulmuştu.
Adalet Partisi lideri Süleyman Demirel, 1971 müdahalesiyle istifa ettirilmişti.
Yasaklı yıllarında “bir bilen” olarak anılan Demirel, kendi deyimiyle “altı kez gitmiş, yedi kez geri gelmişti”.
1980 askerî darbesiyle getirilen siyasi yasakların kaldırılmasıyla Demirel bu kez Doğru Yol Partisi ile geri döndü.
BABA
ANAP'tan umudunu kesen vatandaş meydanlarda “Kurtar bizi baba” diye bağırıyordu. Slogan karşılığını buldu. SHP'yi yanına alan Süleyman Demirel başbakan oldu.
1977'deki başbakanlığında başladığı GAP Projesi'ne devam etti ve “Barajlar Kralı” olarak anıldı. Yine kendi yöresel diliyle GAP'ı da gaptırmadı.
Özal'ın ani ölümüyle yerine Süleyman Demirel seçildi. Artık cumhurbaşkanıydı.
Yerine ise ilk kadın Başbakan Tansu Çiller oturdu.
İKİ ANAHTAR
Çiller'in ilk ve son vaadinden oluşan sloganı, biri ev, biri araba olmak üzere “iki anahtar” oldu.
Meydanlarda iki anahtarı sallayıp durdu.
Yaptı mı?
Yapamadı.
Döviz krizi patladı, ekonomi altüst oldu.
Kısa süreli koalisyonlar seçmeni yordu.
İSTİKRAR
Artık Erbakan'ın Millî Görüş geleneğinden ayrılanlarla kurulan AKP'nin ayak sesleri duyulmaya başlamıştı. Sahne, İstanbul Belediye Başkanlığı'nda adını öne çıkaran Recep Tayyip Erdoğan'ındı.
Seçmen AK Parti'de karar kıldı.
Parti Genel Başkanlığının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı görevini de sürdüren Erdoğan liderliğindeki AK Parti, 25'inci yılını önümüzdeki günlerde kutlayacak.
Seçmeni Erdoğan'a “Reis” diyor.
Peki, parti bu süre içinde hangi sloganları kullandı?
“İstikrar” vurgusu hep ön planda oldu.
“Yaparsa
AK Parti yapar”
“Her şey Türkiye için”
“Doğru zaman, doğru adam”
“Millet karar verecek,
İstikrar devam edecek”
Bu sloganlar partinin hep gündeminde oldu.
Savunma sanayisindeki gelişmeler ise AK Parti'nin ön sıralarda yer alan sloganları olma niteliğini sürdürüyor.
HAK HUKUK ADALET
1980'den sonraki süreç sol için çok da iç açıcı değildi. Büyük darbe aldı.
Ecevit'in DSP'si, Abdullah Öcalan'ın teslim edilmesiyle yükseldi. İktidar ortağı oldu. Sonraları o da baraj altında kalmıştı.
Baykal'ın CHP'si gibi.
Ve bilinen değişim, kaset komplosuyla geldi CHP'ye. Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu oldu.
Kılıçdaroğlu, AKP'ye muhalefet için Ankara'dan İstanbul'a yürüyüşünde “Hak, hukuk, adalet” sloganını kullandı.
Sloganın kullanım süresi hâlen devam ediyor.
“Her şey güzel olacak” sloganı ise Ekrem İmamoğlu'nu İstanbul Belediye Başkanlığına taşıdı.
Özgür Özel'in Genel Başkanlığı kazandığı CHP'nin 38. Olağan Kurultayı'yla ilgili iddialar sonucu gelen mutlak butlan kararı ise daha önce de yazdığım gibi tam buhrana yol açtı.
İçinden “Yeni Parti” çıktı.
Logosu beğenilmedi. Yeni logo için yarışma açılacağı söyleniyor.
Sloganları ise “değişim” olarak görünüyor.
“Değiştik.” diyorlar.
Değişimi önceleyen sloganları ile diğer sloganlarını zaman içinde göreceğiz.
Ayrılmayanların CHP'sinde ise slogan “arınma”.
Yani temiz siyaset.
Kılıçdaroğlu'nun uzun süre sonra konuştuğu partisinin TBMM grubundaki tezahüratlara bakılınca “Hak, hukuk, adalet” sloganı CHP ile devam edecek gibi görünüyor.
Dedik ya,
Slogan önemli!
