Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Farabi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Volkan Şahin, yeni eğitim-öğretim dönemi öncesinde çocukların uyku düzenini yeniden kazanabilmesi için ekran kullanımının kademeli olarak sınırlandırılması gerektiğini bildirdi. Dijital ekranlardan yayılan ışığın uyku hormonu melatonin salgılanmasını engellediğine dikkat çeken Şahin, yatmadan en az bir saat önce telefon, tablet ve televizyon kullanımının sonlandırılması ve kuralların çocuklarla iş birliği içinde belirlenmesi çağrısında bulundu.
Okulların açılış sürecinde yaz tatilinden kalan esnek uyku saatlerinin okul rutinine uyarlanması gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Volkan Şahin, uyku kalitesini doğrudan etkileyen faktörlere ve ailelerin dikkat etmesi gereken adımlara ilişkin önemli uyarılarda bulundu.
"Mavi ışık melatonini kısıtlıyor, gündüz uyuşukluğuna yol açıyor"
Yatmadan hemen önce dijital ekran başında geçirilen sürenin biyolojik saati bozduğunu belirten Dr. Şahin, mavi ışığın yarattığı fizyolojik etkiyi şu sözlerle aktardı:
"Ekrandan yayılan ışık melatonin hormonunun salgılanmasını kısıtlayabiliyor. Bu durum hem uykuya dalma süresini uzatıyor hem de uyku süresi azalmış oluyor. Bu da çocuğun gündüz uykuluk haline sebep olabilir."
Ekran maruziyetinde yalnızca harcanan zamanın değil, izlenen içerik türünün de kritik rol oynadığını vurgulayan Şahin; şiddet unsuru barındıran veya çocuğun yaş grubuna uygun olmayan görsel içeriklerin de doğrudan uyku kalitesini zedelediğini ifade etti.
"Banyo ve kitap okuma rutinleri geçişi kolaylaştırır"
Geç saatte yatıp sabah erken uyanmanın okul çağındaki çocuklarda dikkat dağınıklığı ve odaklanma problemlerine zemin hazırladığını hatırlatan Şahin, uyku hijyenini sağlamak adına oda koşullarının ve akşam rutinlerinin önemine değindi:
"Kaliteli bir uyku için çocuğun odasının mümkün olduğunca karanlık ve sessiz olması gerekiyor. Uykuya geçişi kolaylaştırmak amacıyla çocukların yaşlarına uygun bazı rutinler oluşturulabilir. Banyo yapılması, kitap okuma rutininin oluşturulması gibi çocuğun yaşına göre rutinler uykuya geçişi kolaylaştırabilir."
"Kuralları ebeveyn tek başına değil, çocukla birlikte koymalı"
Yaz dönemindeki serbestliğin ardından gelen ani ve sert yasakların ters tepebileceğinin altını çizen Şahin, ekran sınırlandırmalarının ortak uzlaşıyla yürütülmesi gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
"Ailelere şunu net bir şekilde söyleyebilirim, yaz da olsa okul da olsa ekran kullanımı belli bir süre içinde olmalı. Buna çocukla beraber karar vermeliyiz. Tek başına ebeveynin 'Ben bu kuralı koydum' demesi, bunun uygulanabilirliğini veya devamlılığını olumsuz etkileyebilir."
