Kurtuluş ve Kuruluşu iyi bilmezsek, Geleceği İnşa Edemeyiz.
Bugün sizlere ‘’Sivas Kongresi ve Etkilerini’’ anlatacağım

Elazığ (Harput) Valisi Ali Galip Bey (eski asker) Sivas Kongresini engellemekle görevlendirilir

• İstanbul Hükümeti'nin Sivas Kongresi'ni engellemek ve Millî Mücadele'yi durdurmak için düzenlediği silahlı ve planlı ilk müdahale ve engelleme girişimidir.
• Sadrazam Damat Ferit Paşa, İşgal Kuvvetleriyle işbirliği içinde Sivas Kongresini engellemeye çalıştı,
• 03 Eylül 1919 tarihinde Dahiliye Nazırı Adil Bey ve Harbiye Nazırı Süleyman Şefik Paşa Ali Galip Bey'e bölgedeki Kürt aşiretlerinden 100-150 silahlı süvari toplayıp Sivas Kongresini engellenmesi görevini verdiler. Ali Galip görevi kendisini Mirlivalığa (paşalığa) yükseltilmesi sözünü alarak görevi kabul etti. Elazığ (Harput) Valisi Ali Galip Bey (eski asker), Malatya Mutasarrıfı Halil Bey ve İngiliz İstihbarat subayı Bnb. Edward Willian Covbertin Noel bu girişimde yer aldı.
• Amaçları, Sivas Kongresi'ni basıp dağıtmak, Mustafa Kemal Paşa'yı tutuklamak ve Heyet-i Temsiliye'yi ortadan kaldırmak,
• Ancak, Bu emir 07 Eylül’de Mustafa Kemal Paşa'nın eline geçti. Mustafa Kemal Paşa, Sivas'tan 2 süvari bölüğü, Harput'tan (Elazığ) 15. Alaya bağlı makineli tüfek bölüğü, Urfa'dan 12. Süvari Alayına bağlı bir birlik vilayeti basacaklarından şüphe edilen güçleri ve Ali Galip’i önlemek üzere Malatya'ya intikal ettirince Harput Valisi Ali Galip, Malatya Mutasarrıfı Halil, Binbaşı Noel ve Kürt cemiyeti üyeleri Malatya’dan kaçtılar.
• Mustafa Kemal Paşa Ali Galip Olayı'nı İstanbul'a duyurarak 02 Ekim 1919 tarihinde Sadrazam Damat Ferit Paşa Hükûmetin düşürülmesini sağladı. Yerine yine Ali Rıza Paşa Hükûmeti kuruldu.

Amerikan Mandası Talebi

•Halide Edip (Adıvar), Yunus Nadi (Nayır), Ahmet Emin (Yalman), Celal Nuri, Necmettin (Sadak), Velid Ebuzziya, Mahmut Sadık gibi ünlü ve dönemin önemli gazetecileri Türk Wilsoncular Birliği derneğini kurmuşlar,
•ABD Başkanı Woodrow Wilson’a bir mektup yazarak (5 Aralık 1918) Amerika’nın Türkiye’yi manda altına almasını istemişlerdir.

Ya İstiklal Ya Ölüm!

• 09 Eylül; Rauf (Orbay) Bey, Amerikan Senatosu’ndan ülkemizi inceleyecek bir heyet çağırmayı teklif ediyor. Mustafa Kemal Paşa mandacıları susturmak için teklifi oya sunuyor.
• ABD Senatosu’na bir mektup gönderiliyor. (Cevap hiç gelmiyor)
• Sivas Kongresi sonunda ‘’Manda ve himaye” kesin olarak reddediliyor.

Sivas Kongresi Kararları ‘’Ya İstiklal Ya Ölüm’’

•"Mondros Mütarekesi imzalandığı sırada Türk ordularının elinde bulunan topraklar ayrılmaz bir bütündür" şeklinde Erzurum Kongresi'nde alınan karar burada teyit edildi.
•Manda ve Himaye kesinlikle ret edildi,
•Milli Cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-ı Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirildi ve Ulusun yönetimini üstlendi
•Müteakip kararlar ve yönetim için Heyeti Temsiliye teşkil edildi

Temsil Heyeti 23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) açılana kadar bir hükümet gibi görev yapmıştır.

•Mustafa Kemal Paşa (Başkan)
•Rauf Bey (Orbay) (Eski Bahriye Nazırı)
•Raif Efendi (Dinç) (Din adamı)
•İzzet Bey (Eski Trabzon Mebusu)
•Servet Bey (Trabzon eski mebusu)
•Sadullah Efendi (Bitlis eski mebusu)
•Hacı Musa Bey (Mutki Aşiret Reisi)
•Bekir Sami Bey (Kunduh) (Beyrut ve Halep Valisi)
•Hacı Fevzi Efendi (Erzincan Nakşibendi Şeyhi)
•Refet Bey (Bele) (Eski 3. Kolordu Komutanı)
•Kara Vasif Bey (Karakol Cemiyeti Kurucusu)
•Mazhar Müfit Bey (Kansu) (Eski Mutasarrıf)
•Ömer Mümtaz Bey (Ankara eski mebusu)
•Hüsrev Sami Bey (Kızıldoğan) (Asker ve siyasetçi)
•Hakkı Behiç Bey (Maliye uzmanı ve bürokrat)
•Ratipzade Mustafa Bey (Adana temsilcisi)

22 Eylül 1919; Kongre sonrası, Bölge ve Ermeniler hakkında rapor hazırlamakla görevlendirilen Amerikalı General Harbord Sivas’ta M.Kemal Paşayı ziyaret etmiştir.

•Gen. Harbord Raporu:
•Doğu Anadolu'da Ermenilerin çoğunlukta değildir,
•Katliam iddialarının gerçeği yansıtmamaktadır,
•Ermeni bölgesinde Amerikan mandası kurulması ABD için ağır bir yük olur.

20-22 Ekim 1919 İstanbul Hükümetiyle ‘’Amasya Görüşmeleri’’

20-22 Ekim 1919; İstanbul’un yeni hükümeti Sadrazamı Ali Rıza Paşa Bahriye Nazırı Salih Paşa’ı, M.Kemal Paşa ve Heyet-i Temsiliye ile görüşmesi için Amasya‘ya gönderiyor. ‘’Amasya Mülakatı’’ adıyla anılan bu görüşme ile Temsil Heyeti, İstanbul Hükümeti tarafından hukuken tanınmış oldu.

•Alınan Başlıca Kararlar;
•Osmanlı Mebusan Meclisi'nin Toplanması: Anadolu'da seçimlerin tam bir serbestlik içinde yapılarak Osmanlı Mebusan Meclisi'nin toplanması,
•Güvenlik ve Emniyet: Meclisin İstanbul'da toplanması güvenli bulunmadığı için güvenli bir yerde toplanması gerektiği savunuldu (İstanbul Hükümeti bu maddeyi kabul etmedi).
•Milli Hakların Korunması: Barış konferansında Türk haklarının ve vatanın bütünlüğünün korunması esas alınması,
•Azınlıklara Ayrıcalık Verilmemesi: Siyasi egemenliği ve sosyal dengeyi bozacak imtiyazların (ayrıcalıkların) azınlıklara verilmeyeceği kabul edildi.
•Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin, İstanbul Hükumetince ve Mebuslar Meclisi tarafından kabul edilmesi,
•Sivas Kongresi kararlarının hükümet tarafından benimsenmesi.

Not: İstanbul gazeteleri “Amasya mülakatı tam bir anlaşma ile neticelendi” başlıkları atmış, Mustafa Kemal Paşa’nın Amasya’dan yabancı basına verdiği mülâkat Vakit gazetesinde yer almıştır. Muhalefetin ve muhalif İstanbul basınının baskılarıyla Ali Rıza Paşa Hükümeti istifa etti.

1916 yılında, daha savaşın ortasında, Osmanlı İmparatorluğu’nun nasıl paylaşılacağını belirleyen gizli Sykes-Picot Anlaşmasını İngiliz meslektaşı Mark Sykes’la hazırlayan Fransız diplomat Georges Picot, 06-07 Aralık 1919 tarihlerinde M.Kemal Paşa ile görüşmek üzere Sivas’a gelmiştir.

•Picot, Sivas'a geldiğinde kartvizitinde "Suriye ve Ermenistan Yüksek Komiseri" unvanı yazması nedeniyle Mustafa Kemal Paşa tarafından geri çevrilmiştir.
•Bunun üzerine Picot, durumu düzeltmiş ve taraflar 7 Aralık 1919 tarihinde Sivas'ta bir araya gelmiştir.
•Mustafa Kemal Paşa, bölgedeki Fransız işgalinin derhal sona erdirilmesini, aksi takdirde Türk milletinin savaşa devam edeceğini söylemiştir.
•Picot ise Antep, Urfa, Maraş ve Çukurova'nın boşaltılması karşılığında Adana bölgesinden ekonomik ayrıcalıklar (imtiyazlar) istemiştir.
•M.Kemal Paşa bu talepleri kabul etmemiş ve görüşmeden bir sonuç çıkmamıştır. Buna rağmen, Millî Mücadele döneminde Türk-Fransız ilişkileri açısından yarı resmî nitelikteki ilk üst düzey temastır.

Sivas Kongresi Üyelerinin Ettiği ‘’Yemin’’

•"Yüce hilafet ve saltanat makamına, İslamiyet'e, devlete, millete ve memlekete manen ve maddeten hizmetten başka bir gayemiz ve amacımız olmadığını göz önüne alarak; kongre çalışmalarının devamı süresince kişisel hırslardan, siyasi çıkarlardan ve fırkacılık (parti) amaçlarından uzak, tam bir inanç ve azimle çalışacağıma ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'ni yeniden diriltmeye çalışmayacağıma* namusum ve bütün kutsal değerlerim üzerine vallah billah’’
* İstanbul Hükümeti, Sivas Kongresi’nin İttihatçıların bir oyunu olduğu propagandasını yapıyordu. Milli Hareket, dört yıllık savaşın suçunu yüklenerek dışarı kaçan İttihatçıların şaibesini üzerine alamazdı. Bu nedenle bu cümle Yemin’e eklenmiştir.
•Bu günkü Milletvekili yemini “Devletin varlığı ve bağımsızlığını, vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü, milletin kayıtsız ve şartsız egemenliğini koruyacağıma; hukukun üstünlüğüne, demokratik ve laik Cumhuriyete ve Atatürk ilke ve inkılâplarına bağlı kalacağıma; toplumun huzur ve refahı, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanması ülküsünden ve Anayasaya sadakattan ayrılmayacağıma; büyük Türk milleti önünde namusum ve şerefim üzerine and içerim’’