Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Çorum'daki Hitit başkenti Hattuşa'da yürütülen arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan çivi yazılı tablet parçasının, insanlık tarihinin ilk yazılı barış antlaşması kabul edilen Kadeş Barış Antlaşması'nın nüshalarından birine ait olduğunun bilimsel olarak kanıtlandığını açıkladı.
Keşfi 21 Eylül Dünya Barış Günü'nde kamuoyuyla paylaşan Bakan Ersoy, bulunan yeni parçanın iki devlet arasında sığınmacılara yönelik muameleyi ve konut dokunulmazlığını düzenleyen kritik hükümler içerdiğini bildirdi.
"Barışın binlerce yıllık izini Anadolu toprağında bulduk"
Bakan Ersoy, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada Anadolu'nun diplomasi tarihindeki öncü rolüne dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
"Barışın binlerce yıllık izini Anadolu'nun toprağında bulduk. Çorum Hattuşa'daki Büyükkale kazılarında bulunan çivi yazılı tablet parçasının, Kadeş Barış Antlaşması'nın nüshalarından birine ait olduğu bilimsel incelemelerle belirlendi. Yeni parça, antlaşmanın bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlerine ait satırlar içeriyor. İnsanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler, binlerce yıl öncesinden bugünümüze güçlü bir mesaj taşıyor. 21 Eylül Dünya Barış Günü'nde kamuoyuyla paylaştığımız bu kıymetli keşif, Anadolu'nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerini bir kez daha ortaya koyuyor."
Paylaşımında Orta Doğu ve Filistin'deki insani krizlere de değinen Ersoy, "Binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu miras, insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Filistinli kardeşlerimiz başta olmak üzere, tüm insanların güven içinde, barış ve huzurla yaşayacağı bir gelecek diliyoruz" diyerek kazı heyetini tebrik etti.
Kültür ve Turizm Bakanlığından paylaşılan bilgilere göre tablet parçası, Hattuşa Antik Kenti'nin merkez yönetim kompleksi olan Büyükkale'deki "E" binası çevresinde gün yüzüne çıkarıldı.
Yalnızca tek yüzü korunmuş olan çivi yazılı parça, yaklaşık bir yıl boyunca epigraflar ve arkeologlar tarafından ayrıntılı laboratuvar incelemelerine tabi tutuldu. Deşifre çalışmaları neticesinde parçanın, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması'nın Akadça nüshasına ait olduğu tescillendi.
Yeni buluntu, antlaşmanın 12 ile 20. maddeleri arasında yer alan diplomatik düzenlemeleri kapsıyor. Mısır veya Hatti topraklarından diğer tarafa kaçan/sığınan kişilerin hukuki statüsü ve bu kişilere uygulanacak insani muameleler.
Kırık ve eksik satırların okunabilen bölümlerinde, sığınan kişilerin geride kalan aileleri veya hanelerine dönük "evlerin tahrip edilmemesi" yönündeki koruyucu hükümler.
Hattuşa'nın dağılan mirası tamamlanıyor
M.Ö. 13. yüzyılda akdedilen Kadeş Barış Antlaşması'nın hiyeroglifle yazılmış kopyaları Mısır'daki tapınak duvarlarında yer alırken; Akadça dilinde çivi yazısıyla hazırlanan kil tablet nüshaları ilk olarak 1906-1912 yılları arasındaki Hattuşa kazılarında ortaya çıkarılmıştı.
Bu ilk kazılarda bulunan tablet parçaları günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında korunuyor. Büyükkale'de bulunan son parça, eksik kalan diplomatik metinlerin tamamlanması sürecine doğrudan katkı sunarken, kazı heyeti alandaki çalışmalarını metnin diğer kayıp satırlarını bulma hedefiyle sürdürüyor.
