Modayı anlatırken yalnızca estetik bir olgudan değil toplumsal siyasal ve kültürel yapıları okuduğumuz önemli bir gösterge olarak değerlendirdiğimizi daha önce de yazmıştım…
Bir dönemin modasını öğrenmek istiyorsak merak ediyorsak o dönemin dinamiklerini güç ilişkilerini ideolojilerini giyim pratikleri üzerinden inceleyebiliriz….bir kraliçenin korsesi bize saray modasını…entellektüel çevreler sembolik modayı, bir din adamının cübbesi dini figürleri ….çılgın bir şapka sanatçıların bilinçli stil inşalarına kadar gelen çeşitliliği ….modanın bireysel kimliği ve tarihsel bağlamda arasında nasıl bir ilişki olduğunu anlatır…Moda duygular renkler güç asalet zarafet ve başkaldırıyle birlikte kumaşların kesimlerin arasına gizlenerek nesiller boyu süregelmiştir…bu hafta geçmişin aynası olarak bakmak istediğim modaya MATA HARİ üzerinden bir inceleme yazısıyle selam vermek istedim….
Mata Hari’nin tarzı, sahne sanatı, moda ve kimlik kurgusunun bilinçli bir birleşimidir. Onun tarzı yalnızca giyim değil, bir persona yaratma sanatıdır.
1. Sahne ve giyim tarzı
Egzotik–oryantal estetik:
Hint, Cava (Endonezya), Orta Doğu esintili kostümler giydi.
Şeffaf ve katmanlı kumaşlar:
İpek, tül, şifon gibi hafif dokular; vücudu gizleyerek daha çekici kılan bir etki yaratıyordu.
Takılar ön plandaydı:
Büyük kolyeler, bilezikler, baş süsleri ve göğüs takıları onun imzasıydı.
Çıplaklık bir şok unsuru değil, ritüeldi:
Danslarında soyunma, erotik olmaktan çok “kutsal bir ayin” gibi sunulurdu.
2. Dans ve beden dili
Dansları hikâye anlatır gibiydi; yavaş, kontrollü ve hipnotik.
Batı bale disiplininden ziyade, ritüel dans izlenimi verirdi.
Bakışları, duruşu ve sessizlikleri bile performansın parçasıydı.
3. Kimlik ve imaj tarzı
Kendini “Doğulu prenses”, “tapınak dansçısı” gibi tanıttı.
Gerçek kökenini gizleyerek mistik bir mit yarattı.
Gizemli konuşur, az bilgi verir, merak uyandırırdı.
4. Moda tarihinde yeri
Mata Hari, bugünkü anlamıyla:
Performans sanatı
Sahne modası
Kadın bedeninin sanatsal sunumu
alanlarında öncü kabul edilir.
Paul Poiret gibi tasarımcıların Doğu esintili modasına ilham verdi.
Özetle Mata Hari’nin tarzı:
Egzotik + gizemli + cesur + ritüelist
Mata Harinin biyografisine baktığımızdaysa dönemin askeri ve diplomatikçevreleriyle olan ilişkileri içinde casuslukla anılan …Paris’te sahnelediği oryantal ve egzotik danslarıyla çok beğenilen, özgürlük savaşçısı tehlikeli baştan çıkarıcı hayatı romanlara filmler e operalara hatta akademik çalışmalara bile konu olmuş ve en sonunda ceza almış bir kadın sembolünü görüyoruz….Mata Hari (1876–1917), gerçek adıyla Margaretha Geertruida Zelle, I. Dünya Savaşı yıllarında casuslukla suçlanarak idam edilen, egzotik dansları ve efsaneleşmiş hayatıyla tanınan bir FİGÜR…sevgiyle…