Bu yıl emeklinin bayram ikramiyesine zam yapmayan AK Parti yeni bir modeli tartışıyor. AK Parti kulislerine göre ikramiye sadece belli bir gelirin altındaki ihtiyaç sahibi emeklilere yapılmalı. Yeni sistem Gelir Tamamlayıcı Hane Desteği kapsamına alınabilir.
Milyonlarca emeklinin merakla beklediği bayram ikramiyesine bu yıl zam yok. Gerekçe, küresel riskler karşısında bütçe disiplinine uyum zorunluluğu. Yani kaynak yok, para yok!
İktidar mensuplarının “ekonomik zorluklar nedeniyle” aldığını açıkladığı bu karar emeklileri hayal kırıklığına uğratırken, iktidar ile muhalefet arasında da yoğun bir tartışma başlattı. Bu tartışma önümüzdeki günlerde de devam edecek. Ancak iktidar çevrelerinde zam oranı değil, bayram ikramiyesi ile ilgili sistem değişikliği tartışması var. AK Parti tüm emeklilere değil, yeni bir sistem çerçevesinde belli bir gelirin altında ihtiyaç sahibi emeklilere destek içeren bir düzenleme üzerinde kafa yoruyor.
Detayları AK Parti kulisinden aktaralım. 4 bin liralık bayram ikramiyesinin 1000 lira artışla 5 bin liraya çıkarılması bekleniyordu. AK Parti bu küçük artışın vatandaşta nasıl karşılık bulacağını araştırdı. Yapılan ölçümlerde bu artışın memnuniyet yaratmayacağı, hatta “1000 lira çok az, hiç verme daha iyi” tepkisine yol açacağı görüldü. Araştırma sonucu elbette sürpriz değildi. Yaşanan hayat pahalılığı düşünüldüğünde 1000 liranın emekliye fayda sağlamayacağı açıktı.
Araştırmayı değerlendiren AK Parti, vatandaş için anlam taşımayan bu miktarın 17 milyon emekli üzerinden hesap edildiğinde iki bayram için bütçeye 44 milyar lira yük anlamına geleceğini hesapladı. Yapılacak zammın kaynağı da borçlanma yoluyla elde edileceği için bu maliyet daha da büyüyecekti. Bunun üzerine hiç zam yapılmaması kararı alındı. AK Partili bir yetkili, “Vatandaşa faydası yok, ama bütçeye de ekstra yük. Memnuniyet de yaratmayacaksa bu yükü üstlenip bütçeye yeni yük yaratmak doğru değil” dedi.
İkramiye sisteminde değişiklik tartışılıyor
Bu değerlendirmeler emekli ikramiyesine bu yıl zam yapılmamasına dair. Ancak tartışma bununla sınırlı değil. Asıl emeklilere ikramiye ile ilgili bir sistem değişikliğinin de şart olduğu konuşuluyor. Şimdi bunun nedenlerini anlatalım.
Bayram ikramiyesi 2018 yılında emekliye destek kapsamında gündeme gelmişti. İktidar mensupları söz konusu bu desteğin herkese değil, belli bir gelirin altındakilere yapılması gerektiğini söylüyor. Yani iş insanı Rahmi Koç’a ya da milletvekili emeklisine 4 bin lira bayram ikramiyesi verilmemeli. Örneğin herkese değil bu ödeme 50 bin lira ve altı maaş alanlara yapılabilir.
Anayasanın eşitlik ilkesi kapsamında bunu yapmak zor olabilir. Ancak belli bir maaşın altındaki emeklilere yeni bir sosyal destek uygulaması kapsamında bu katkıyı yapmak mümkün. Bu da aslında emekli ikramiyesinin tamamen kaldırılması ve yeni bir sistem kuracak yasa yapılması anlamına geliyor. AK Parti de asıl bunu tartışıyor.
Böyle bir düzenlemenin yer alabileceği yasa da çok uzakta değil. AK Parti uzun zamandır, “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen “Gelir Tamamlayıcı Hane (Aile) Desteği” programı üzerinde çalışıyor. Hedef, dar gelirli, ihtiyaç sahibi ailelere destek sağlamak. Programa göre bölge bölge belirlenen ortalama gelirin altında kalanlara “hane bazlı” destek ödemesi yapılacak. Bu asgari ücret altında gelire sahip haneler için önemli bir destek olacak. Üzerinde çalışılan uygulamanın geçimini en düşük emekli maaşından sağlayan aileleri de kapsayabileceği konuşuluyordu. Sosyal yardım programlarını tek çatı altında toplayarak, bu alanda yapısal reforma gitmeyi planlayan AK Parti şimdi emekliye bayram ikramiyesinin de ihtiyaç sahipleri dikkate alınarak yeni bir sistemle bu düzenlemeye eklenebileceğini tartışıyor.
AK Partili üst düzey bir yönetici bu tartışma için, “Emeklilere ikramiye konusunu ihtiyaç sahibi emekliler üzerinden Gelir Tamamlayıcı Hane Desteği uygulamasına alabiliriz. Bayram ikramiyesi ile bir destek sağlayacaksak gerçekten ihtiyaç sahibine sağlayalım” dedi.
AK Parti’nin seçim sürecinde önemli bir vaat olarak kullanması beklenen Gelir Tamamlayıcı Hane Desteği uygulamasıyla ilgili düzenlemenin yıl bitmeden yasalaşması hedefleniyor.
