Uluslararası hakemli tıp ve gıda bilimi dergilerinde yayımlanan iki aşamalı araştırma, geleneksel fermente Türk içeceği şalgam suyunun ve ana hammaddesi olan siyah havucun güçlü antikanser potansiyelini bilimsel verilerle ortaya koydu.
Siyah havucun antosiyaninleri kanser hücrelerini baskıladı
Araştırmanın başlangıç aşaması, ERÜ Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mahmut Doğan danışmanlığında Dr. Duygu Aslan Türker tarafından hazırlanan doktora teziyle hayata geçirildi. Siyah ve turuncu havuç atıklarından katma değerli biyoaktif bileşikler üretmeyi hedefleyen ekip, siyah havuca mor-kırmızı rengini veren antioksidan kaynağı antosiyaninleri izole etti.
Hacettepe Üniversitesi ile yürütülen ortak çalışmada, elde edilen antosiyaninlerin laboratuvar ortamında kolon ve karaciğer kanseri hücre hatlarında çoğalmayı güçlü şekilde baskıladığı belirlendi. Bu çığır açıcı ilk bulgular, 2022 yılında gıda alanının saygın Q1 yayınlarından "Food and Bioproducts Processing" dergisinde makale olarak literatüre girdi.
Şalgam suyundan izole edilen bakteri yüzde 95 başarı sağladı
Araştırmanın ikinci ayağında ise Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Yetiman’ın yürütücülüğünde siyah havuç fermantasyonuyla üretilen şalgam suyu mercek altına alındı. Şalgam suyundan izole edilen 50-55 farklı laktik asit bakterisi taranarak fonksiyonel ve antioksidan kapasitesi en yüksek türler seçildi.
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Tıp Fakültesi İmmünoloji Bölümü ortaklığında yürütülen hücre kültürü deneylerinde, öne çıkan "Lactobacillus brevis" suşunun performansı incelendi. 2026 yılında "Probiotics and Antimicrobial Proteins" dergisinde yayımlanan nihai sonuçlara göre; söz konusu bakterinin laboratuvar ortamında yüksek antioksidan aktivite sergilediği, ortamdaki kolesterolü temizlediği, hem ince bağırsak hem de kalın bağırsak (kolon) kanseri hücrelerini yüzde 90 ila 95 düzeyinde tahrip ederek azalttığı tespit edildi.
"Gazlı içecekler yerine şalgam ve ayran tüketilmeli"
Çalışmanın sonuçlarını değerlendiren Prof. Dr. Mahmut Doğan, geleneksel içeceklerin korunması ve genç nesillere aktarılması gerektiğine işaret etti:
"Hücre kültürü çalışmalarının sonucunda elde edilen bakterinin hem ince hem de kalın bağırsak kanser hücrelerinde yüzde 90-95 düzeyinde hücreleri bozduğunu ve azalttığını belirledik. Bu bakteri ve diğer yararlı laktik asit bakterileri geleneksel şalgamın içerisinde doğal olarak bulunuyor. Üniversitelerden çıkan araştırmalar insan sağlığına doğrudan hizmet etmeli. Gençlerimiz ve orta yaş kesimi ne yazık ki ağırlıklı olarak gazlı içecekleri tercih ediyor. Oysa fonksiyonel değeri bu kadar yüksek, sağlığa doğrudan koruyucu etkisi bulunan şalgam ve ayran gibi içeceklerimizin tüketilmesi hayati önemdedir."
Prof. Dr. Doğan, elde ettikleri bu somut moleküler verilerin tıp ve eczacılık fakülteleri tarafından hayvan deneyleri ve ileri klinik faz çalışmalarında değerlendirilebilecek önemli bir temel sunduğunu sözlerine ekledi.
