Yazımızın başlığı okuyucuları korkutmasın. Afrika domuz gribi insanlar için sağlık riski değildir. Başka bir ifadeyle hastalıklı domuzlara dokunmakla, onların etlerini çiğ veya pişmiş olarak yemekle bulaşma olmaz, ancak hayvan sağlığı ile ilgili çok ciddi ekonomik sıkıntılara yol açar.
Bu yüzden hem bulaşıcı alanları sınırlamak hem de yayılmayı önlemek için önlemler alınmasını gerektirir. Normal Domuz Gribi ise insanların solunum yollarını etkiler. Kişide ateş, öksürük, boğaz ağrısı ve yorgunluk belirtilerine neden olur. Hastalık ismini ilk olarak domuzlarda görüldüğü için almaktadır. Çoğu durumda, domuz gribi de insanlarda uzun vadeli sıkıntılara neden olmaz. Ancak, ciddi vakalarda zatürreye, solunum yetmezliğine veya astım veya kalp hastalığı gibi önceden var olan durumların kötüleşmesine yol açabilir.
Katalonya’da (İspanya) grip vakalarında inanılmaz ölçüde artış yaşanması üzerine özellikle kritik öneme haiz yerlerde maske takmanın zorunlu hale geleceği belirtildi. Yakın zamanda vakalar son üç yılın zirvesini geçti. Bu nedenle sağlık merkezlerine, hastanelere ve yaşlı bakım evlerine giren / çıkan veya buralarda çalışan herkes için maske zorunlu olacak. Grip vakalarındaki artış nedeniyle, Katalonya’da hastaneler ve sağlık/bakım merkezlerinde maske kullanım zorunluluğu yeniden getirildi.
Yetkililer, risk grupları — yaşlılar, kronik hastalığı olanlar — için özellikle uyarıda bulunuyor ve aşılama çağrısı yapıyor. Bu konu, Hükümet sözcüsü Paneque tarafından bir kabine toplantısının ardından düzenlenen basın toplantısında açıklandı.
1–7 Aralık tarihleri arasında Katalonya’da grip görülme sıklığının bir haftada 2,5 kat arttığı ve sağlık otoritelerine göre çok yüksek bulaş düzeyine ulaştığı belirtildi. Artışın 7 hafta önce başladığı, her zamankinden daha erken ve daha keskin olduğu bildirildi.
Grip görülme oranı 100.000 kişi başına 170 iken bir hafta içinde 420 vakaya yükselmiş durumda. Paneque, maskelerin aşıyla birlikte grip yayılımını önleyen etkili bir araç olduğunu vurgulayarak vatandaşları “kurallara uymaya” ve zorunlu maske takılmasına riayet etmeye çağırdı.
Grip aşısı yaptırma oranı 80 yaş üstünde % 66, 70–79 yaş arasında ise %52.
Katalonya’da görülen ve artış gösteren mevsimlik gripten ötürü Türkiye dâhil dünyanın diğer tüm ülkelerinde de yetkililer, risk grupları, yaşlılar vb kronik hastalığı olanlar için özellikle uyarıda bulunuyor ve aşılama çağrısı yapıyor.
Öte yandan yine Katalonya’da ortaya çıkan ve domuzları etkileyen Afrika domuz gribi salgınının bir laboratuvardan kaynaklanıp kaynaklanmadığını incelemek için araştırma merkezlerini denetleyecek bir komite kuruldu. Komite üyeleri arasında, laboratuvar sızıntısı ihtimali nedeniyle en fazla incelenen merkez olan Tarım ve Gıda Araştırma ve Teknoloji Enstitüsü (Institude of Agrifood Research and Technology ) IRTA’nın başkanı Josep Usall ve diğer biyogüvenlik uzmanları da bulunuyor.
İlk iki hastalık bulaşan yaban domuzunun bulunduğu noktaya bir kilometreden daha yakın konumdaki IRTA ile Afrika Domuz gribi (African Swine Fever - ASF) araştırması yapan diğer merkezler, “herhangi bir potansiyel risk” olup olmadığı açısından değerlendirilecek.
Katalan Tarım Bakanı Ordeig, “Daha fazla bilgi edinmek için kritik günler yakında,” dedi. Ayrıca özenli ve dikkatli olunması çağrısı yaparak kamuoyunu, bilim insanlarının “işlerini yapmasına” izin vermeye davet etti.
Karantina bölgesinden gelen ilk domuzlar kesimhanelere ulaşmaya başladı. Bu etler sadece yurt içinde satılabilecek, ihracat yapılamayacak. Önlem toplamda 35.000 hayvanı etkiliyor. Yetkililer, bu hayvanların gerekli tüm testleri geçtiğini belirtti.
Bu arada çiftçi birlikleri sendikası ve İspanya merkezli yayın yapan Asaja, Afrika domuz gribinin İspanya genelinde haftalık 25 milyon avro kayba yol açtığını söyledi. Katalan hükümetinin açıkladığı 10 milyon avroluk yardımın “yetersiz” olduğunu belirten çiftçi birlikleri, yaban domuzlarının itlaf edilmesi ve “hiçbir çiftliğin kaybedilmemesi” gerektiğini ifade etti.
Bölgede hastalıklı hayvan sayısı arttıkça, bölgesel sınırlar içinde doğaya erişim kısıtlamaları getirildi; bazı doğa alanlarına giriş yasak, avcılık yasak, biyogüvenlik önlemleri uygulanıyor.
Neden önlemler bu kadar sıkı?
Hastalık insanlara bulaşmasa da, yetkililerin aldığı sıkı tedbirlerin başlıca sebepleri şunlardır:
1. Pişmiş veya çiğ eti tüketmek insan sağlığı için tehlike değil. Afrika domuz gribi virüsü insanlarda hastalık yapmaz. Etin tüketimi veya temas insanlara zarar vermez.
2. Ancak domuzlara hemen bulaşır ve çok ölümcüldür.
Virüs özellikle evcil domuzlar ve yaban domuzları arasında kolayca yayılıyor ve hayvanları öldürüyor.
3.Hastalık domuz çiftliklerine veya yaban domuzlarının çok yoğun olarak yaşadığı bölgelere yayılırsa yüz binlerce hayvan kaybedilebilir.
Et üreticileri büyük ekonomik zarar görüp neticede ihracat kısıtlamalarına yol açabilir. (Örneğin bazı ülkeler Katalonya’dan domuz alımını durdurdu).
4. Yayılmayı önlemek için insan hareketleri de kontrol ediliyor. Nedeni şu:
Virüs insandan insana bulaşmaz, ama insanlar bitki, araç, ayakkabı, giysi gibi nesnelere bulaşan virüsü taşıyabilir. Örneğin, çöpe atılan virüslü bir ürün bir yaban domuzu tarafından yenebilir ve salgın bu şekilde başlayabilir.
