PKK’nın feshi ve silah bırakma kararının ardından başlayan sürecin hukuki alt yapısını oluşturacak “çerçeve yasa” tamamlandı.

Son dakika bir değişiklik olmazsa “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi” adı verilen yasa teklifi yürürlük ve yürütme dahil 12 maddeden oluşacak. Yasanın süresi 6 ay olacak ve bu süre uzatılmayacak. İhtiyaç olursa Meclis’ten yeni kanun çıkarılacak. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Başkanlığında kurulacak 8 kişilik kurul yasanın uygulama ve denetimini yapacak. Bu Kurul’a iki önemli yetki daha verilecek. Birincisi yasadan yararlanan kişilerden siyaset yapmak isteyenlere izin vermek. İkincisi yine yasadan faydalananlara açılacak yeni bir terör soruşturması izni de bu kuruldan çıkacak. Aylardır tartışılan yasadan dikkat çeken noktalar şunlar:

Yasanın girişinde amaç ve kapsam bölümü olacak. “Kendini fesheden” ya da “Münfesih örgüt” ifadesi kullanılmayacak, doğrudan yasanın PKK/KCK ve ilişkili örgütlerle ilgili olduğu belirtilecek.

Yasanın uygulanmasının ön şartının örgütün silah bıraktığının ilgili mekanizmalarca teyit ve tespiti olacağı ifade edilmişti. Bu doğrultuda yasanın silah bırakmanın teyit ve tespitiyle ilgili MİT’in raporu ve MGK kararı ile yürürlüğe gireceği belirtilecek.

Yasanın süresi 6 ay, uzatma yok, ihtiyaç olursa yeni kanun çıkacak

Hazırlanan yasanın uygulama süresi sadece 6 ay olacak. Yasadan yararlanmak isteyenler bu süre içinde başvuru yapacak. Bu başvurular doğrultusunda işlemler gerçekleşecek. Yasanın Cumhurbaşkanı Erdoğan’a verilecek yetkiyle uzatılabileceği konuşuluyordu. Ancak yasada böyle bir yetki verilmeyecek, 6 aylık süre uzatılmayacak. İhtiyaç olması durumunda Meclis yeni yasa çıkaracak.

Teklifte Erdoğan’a özel yetki yok

Edinilen bilgiye göre kanun teklifinde yasanın süresinin uzatılması ya da kimi konularda karar ya da kararname çıkarılmasına dair bir yetki yer almayacak. Sadece Yürütme maddesinde tüm kanunlarda olduğu gibi, “Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür” denilecek.

Cumhurbaşkanlığında 8 üyeli kurul: 5 bakan ve MİT başkanı da olacak

Yasa ile iki kurul oluşacak. Biri Yürütme organı olan Cumhurbaşkanlığı bünyesinde, diğeri Meclis’te kurulacak. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz Başkanlığındaki kurulda Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri ile Milli Savunma, İçişleri, Adalet, Aile ve Sosyal Politikalar ve Çalışma Bakanları yer alacak. MİT Başkanı İbrahim Kalın da kurulda görev yapacak. Yasanın uygulanması ve denetimini yapacak kurula dikkat çeken iki önemli yetki daha verilecek.

Siyaset hakkı için Yürütme Kurulu izni aranacak

Yasadan yararlanacaklara siyaset yasağı getirileceği iddiası tartışma konusu olmuştu. DEM Parti’nin itirazlarının ardından bu konuda bir esneklik sağlandı. Edinilen bilgiye göre yasada denetimli serbestlik süresince siyaset yasağı uygulanacak. Ancak siyaset yapmak isteyen kişiler, denetimli serbestlik süresi bitmeden Cumhurbaşkanlığındaki 8 kişilik kurula bu talepte bulunabilecek. Bu kurulun onayı durumunda başvuran kişilerle ilgili siyaset yasağı mahkemelerce kaldıracak. Böylece söz konusu kişiler parti çalışmalarına katılıp, milletvekili ya da belediye başkanı olabilecekler.

Yeni soruşturma izni de Cumhurbaşkanlığı kurulunda

Yasa yürürlüğe girdikten sonra başvuru yapıp faydalananlara yeni bir terör suçlamasıyla soruşturma açılmak istendiğinde de bu izni Cumhurbaşkanlığında oluşturulan kurul verecek. “Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, devletin kurum ve organlarını aşağılama” suçlarında soruşturma yapılmasını Adalet Bakanı iznine bağlayan bir düzenleme yapılmıştı. Söz konusu bu izin de bunun gibi özel bir izin olacak.

Meclis’te İzleme ve Değerlendirme Kurulu oluşturulacak

Yasada Meclis’te “İzleme ve Değerlendirme Kurulu” oluşturulacağı ifade edilecek. Kurul içtüzüğe göre değil kanunla kurulduğu için yetkili bir kurul olacak. Yapısı Meclis Başkanlığınca şekillendirilecek.

Yasadan yararlanmada kırmızı çizgi “Eylem” olacak

Yasanın en önemli bölümü örgüt mensuplarının hukuki durumuyla ilgili düzenlemeler içeren maddeler olacak. Yasadan PKK/KCK üyeliği, propaganda gibi örgüt suçlarından soruşturma, kovuşturma ve infaz sürecinde olanların faydalanacağı belirtilecek. Adam öldürme, tecavüz başta olmak üzere yasada tarif edilen bazı eylemleri yapmış olanların yararlanamayacağı kaydedilecek.

Yasadan yararlanmak isteyenler başvuru yapacak

Yasa yürürlüğe girdiğinde toptan bir sonuç yaratmayacak. Yasadan faydalanmak isteyenlerin başvuru yapması gerekecek. Bu başvurular yasa çerçevesinde ilgili mahkemelerce tek tek değerlendirilerek bir karar verilecek.

Denetimli serbestlik uygulanacak

Yasa ile örgüt suçlarından 15 yıla kadar hapis cezası alanlara 5 yıl, 15 yıldan fazla ceza alanlara 10 yıl denetimli serbestlik uygulanacak. Adam öldürme suçu gibi çeşitli eylemlere karışanlar bu haktan yararlanamayacak, cezaları infaz edilecek. Denetimli serbestlikten yararlananlar benzer suçlar işlediğinde haklarını kaybedecek.

Öcalan ve yöneticiler yok, Demirtaş faydalanacak mı?

Yasadan aralarında PKK kurucusu Abdullah Öcalan’ın da yer aldığı ağırlaştırılmış hapis cezası alanlar faydalanamayacak. Örgüt yöneticilerinin de yasadan faydalanamayacağı belirtiliyor. Yasanın cezaevinde bulunan HDP’nin eski genel başkanı Selahattin Demirtaş’ı da etkilemesi bekleniyor. Kobani Davası’nda adam öldürme suçları düşmüş, Demirtaş en ağır cezayı “Devletin Birliğini ve Ülke Bütünlüğünü Bozma” suçundan almıştı. Demirtaş’ın aynı davada silahlı terör örgütü propagandası, suç işlemeye tahrik gibi suçlardan da aldığı cezalar var. Ancak tutukluğuna neden olan “Devletin Birliğini ve Ülke Bütünlüğünü Bozma” suçunun yasa kapsamında olup olmayacağı belirsizliğini koruyor. Yasayla ilgili bilgi alan parti temsilcileri bu suçun da kapsamda olacağını, bu durumda Demirtaş’ın da faydalanacağını ifade etti.

Muhalefet partilerine teklifin yazılı hali verilmedi

AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, kanun teklifi Meclis’e sunulmadan önce muhalefet partilerini ziyaret etti. Görüşmelerde teklifin yazılı metni verilmedi, sadece kapsam ve içerikle ilgili bilgi paylaşıldı, sorulara yanıt verildi.

Yasaya kimler imza atacak?

Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi teklifine AK Parti ve MHP Milletvekillerinin yanı sıra Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş da imza attı. DEM Parti’den resmi açıklama yapılmadı ama teklife imza koyması sürpriz olmayacak. Yeni Parti, CHP ve Yeni Yol grubunun ise teklife imza atmayacağı ancak komisyon ve Genel Kurul çalışmalarını gördükten sonra en son oylamada bir karar vereceği ifade ediliyor.

Yasa ne zaman görüşülecek?

İmzaya açılan teklifin, Meclis’te kurulan Milli Birlik, Dayanışma ve Demokrasi Komisyonu’nun çalışmalarına başladığı 5 Ağustos’ta sunulması, 1-2 gün içinde komisyon çalışmalarının tamamlanıp en geç hafta sonunda çıkarılması planlanıyor. Meclis Genel Kurulu’nun takvimine göre bu planda değişiklik yapılması da mümkün.