Savaşlar dünyayı değiştirir, en azından yaşandıkları coğrafyada önemli değişimlere neden olur.
İnsanlar ölür, yaralanır, evlerinden, yurtlarından olurlar; bunlar acı sonuçladır.
Ancak milyonlarca insan savaşlar yüzünden yeni bir hayata kavuşur. Bu satırları savaş methiyesi olarak algılamayın lütfen, ne yazık ki her büyük savaş sonunda insanlığın gelişmesi ve ivmesi hızlanmıştır.
İran savaşının kazananı kim olacak bilmiyorum, İran’ın kazanamayacağını ancak ABD ve İsrail’e çok büyük zarar vereceğini düşünüyorum. Savaşın herkese ağır bedelleri olacak.
Şimdiden 20’ye yakın ülke savaşa girmese de hava sahalarını uçuşlara kapatmak zorunda kaldılar…
İsrail ve İran’ın yanında savaşa giren Birleşik Arap Emirlikleri’nin yanı sıra pek çok ülke daha topraklarındaki ABD üsleri nedeniyle hedef oldular.
Bunun sonucunda bölgede Hürmüz Boğazı deniz ulaşımına, çok büyük bir coğrafya da hava ulaşımına kapandığı için ticaret durdu, insanlar bulundukları yerlerde mahsur kaldılar.
Bu durumun Türkiye’ye de çok önemli etkileri oldu dünyaya da… Dünya altın tedariğinin yüzde 20’si Dubai üzerinden yapılır. Nasıl mı? Başta Afrika ve bazı Asya ülkeleri olmak üzere küresel bankacılık sistemine dahil olmayan onlarca ülke ticaretlerini Dubai üzerinden altınla yaparlar. Bir de tabi altın madenlerini küresel sisteme Dubai üzerinden sokan ülkeler var, İsviçre ya da Londra’ya gitmekten daha güvenli ve yakın bir çözüm Dubai onlar için…
Yaşanan durum şimdiden piyasaları sarstı, umarım bir an önce savaş biter ve her şey normale döner. Ama şimdiden söyleyeyim bu yaşananlar BAE ve Körfez ekonomilerini uzunca bir süre olumsuz etkileyecek.
Türkiye’nin mücevher ihracatının yüzde 36’sı BAE’ye yapılırken yüzde 50’ye yakını da hali hazırda savaştan etkilenen, Afganistan ve Pakistan dahil 18 ülkeye yapıldı 2025 yılında… Bu yıl ise ciddi bir sıkıntıyla başladı. Bakalım yılın kalanında neler olacak?
Ancak şurası kesin ki krizler fırsatları da beraberinde getirir.
Türkiye, doğusundaki Asya ve Güneyindeki Afrka ülkeleri için aslında en uygun alternatif…
Kızmayın bana, para yolunu bulur. Dubai olmazsa İstanbul; İstanbul olmazsa Atina ya da Roma; şimdiden bazı ülkeler harekete geçti ve şimdiden Dubai’den 50 milyar dolarlık sermaye çıkışı oldu bile. Bu çıkış sonrasında daha da hızlanacaktır.
Soru: İstikamet neresi olacak?
Mücevher İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Ayhan Güner, altın kotası ve pırlanta üretiminde kullanılacak pırlanta hammaddesinin tedariğinde yüzde 20 ÖTV alınmasının derhal askıya alınarak Dubai’ye alternatif olmak üzere düzenlemelerin yapılmasını üstedi.
Doğruya doğru…
Mücevher üretiminde kullanılacak pırlantadan ÖTV alınması bir kere tüketimin değil üretimin vergilendirilmesidir. Tüketim noktasında zaten vergiler alınıyor; ekmeğe vergi var pırlantaya yok yalanına inat sadece yurt dışından ithal edilen mücevherden yüzde 47,5 vergi alınıyor. Perakende de satılırken bu vergiler tüketiciden alınıyor. Yani pırlantada vergi var…
Şimdi bunların dışında Türkiye’de üretilen mücevherin hammadde ithalatından vergi almak yerli mücevher sanayisini kayıt dışılığa itecek; özellikle tamamen kayıtlı çalışan büyük firmaları küçülmeye ya da yurt dışında çıkmaya zorlayacak ve daha da kötüsü Türkiye’nin en değerli ihracatına imza atan mücevher sektörünü ihracatçı değil ithalatçı yapacak. Hatta iç pazar bile artık Türk malı yerli ve milli mücevher almıyor. Piyasa İtalyan malı mücevher kaynıyor.
Gelin böyle kısa vadeli adımları değil daha geniş bir perspektifte ve geleceğe dönük adımları konuşalım; Dubai ne yapıyorsa ona göre ülkemize gelen altını belgeli ve kayıtlı olarak kabul edelim; hatta emanete alarak altınların sahibine güvence verelim. Sadece temiz altın için geçerli tabi… Yapacakları alışveriş sonrasında ödeme getirdikleri altınlarla yapılsın ve ardından ülkeden çıkarken ibraz edecekleri faturaların dışında kalan altınları yine kendilerine teslim edilsin. İstanbul, altın ve elmas borsalarıyla bu sistemi yönetebilecek kapasiteye sahiptir.
Hemen her sektör bundan olumlu etkilenecek, Türkiye pek çok anlamda otelinden restoranına, taksicisinden avukatına kadar canlanacak ve ülkeye ciddi bir para girişi olacaktır. Ülkeye giren altın da karşılığında mal çıkışı olacağından cari açığa neden olmayacaktır. Altın da neticede paradır…
Gelin bu adımları tez elden atalım…
