Develer ilginç hayvanlardır. Günlerce aç susuz çöllerde yol alır, dayanıklıdır ve sabırlarıyla bilinirler. Ancak aptal bir inatları ve sabit fikirli yapılarıyla da dikkat çekerler. Develerin davranışları birçok atasözüne de ilham kaynağı olmuştur.
Arap dünyasında kutsal bir kimlik sahibi olmalarına rağmen, kurban eti olmaktan da kurtulamamış çokça anlam yüklenen sevimli canlılardır. Şimdi bu sevimli develeri ikiye ayıralım. Tek hörgüçlü Asya devesi, çift hörgüçlü çöl devesi. Bizim konumuz Arap Yarımadası’nda yaşayan çöl develeri. Aç susuz günlerce yol alabilen dayanıklı bu hayvanların en sevdiği yiyecek ise HARASE adında bir çöl dikeni bitkisidir. Uzun çöl yolculuğunda aç susuz ilerleyen develer, harese adında dikenleri görünce dayanamaz. Deve, dikeni yemeye başlar ve yedikçe dikenler ağzını parçalar. Devenin ağzı kanamaya başlar, kanadıkça tuzlu kanın tadı dikeninkiyle karışır. Bu tat adeta deveyi sarhoş eder ve ağzı kanaya kanaya dikeni yemekten vazgeçemez. Eğer devenin sahibi bu durumu zamanında fark edemezse devecik orada kan kaybından ölür.
Dedim ya ilginç hayvanlardır. Birçok atasözüne ilham kaynağı olmuşlardır. Hem peygamberle kutsal anılır, hem aptallığı, inatçılığı insanların birbirine söylediği hakaret sözleri haline gelmişlerdir. Tabi ki Arap dünyasından geçen bu atasözleri maalesef bizim dilimize de yerleşmiştir. Deve, örnekleri ve sözleriyle sosyal yaşantımızın iletişimi sembolü olurken; ben bu sözlerimizi arkadaşlıklarda, aile ilişkilerinde hatta toplumsal yaşam ve siyasette sıkça karşılaşıldığını düşünüyorum. Birine kızdığında ‘’ Lan deve’’, inatçılığında ‘’Deve inadı’’ ya da ‘’ Sana laf anlatmak deveye hendek atlatmaktan zor’’, yanlışlığında ‘’Deveye sormuşlar neren eğri’’ cevap ‘’nerem doğru kİ?’’, küçük çıkarcılıklar için büyük kayıplar, ‘’Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur’’, zamanı beklemekle ya da insanları aşağılayarak kullanmakla ilgili ise ‘’ Deve çökmeden semer vurulmaz’’
Bence bu zavallı hayvanlara bu kadar anlam yüklemek doğru değil. Yazık, onlar da tanrının yarattığı ve insanların yüzyıllardır yükünü çeken canlılardır. Artık develer diken yemesin, artık develer insanların davranışlarının kötü mecazlarına örnek olmasınlar.
