Harput Musikisi, kendine ait ezgisi, tınısı ve yöresel sözcük dağarcığı olan geleneksel bir müzik türüdür. Sözlü kültürümüz içinde yöre insanının sosyal, kültürel ve estetik yaşamını birebir yansıtır. Onun aşkını, sevgisini acısını terennüm eder. Harput Musikisi, Elazığ musikisi olarak da adlandırılır. Bir yanı Urfa halk türkülerine, bir yanı Kerkük ezgilerine benzer. Zaman zaman aralarında, müzikal yapılarında, örgülerinde geçişkenlik, varyantlaşma da görülmektedir.
Üniversitede derslerine büyük bir heyecanla ve zevkle girdiğimiz Türk Halk Müziği Hocamız "Mehmet Özbek idi."Daha sonra öğrendim, Harput Türkülerinin bir çoğunu kendisi alanda derlemiş. Hoca derdi ki" Elazığ yani Harput Musikisiyle Urfa Musikisi ''dayı yeğen'' gibidir, etle tırnak gibidir."Gerçekten de kullanılan müzik aletleri ,türkülerdeki sözler, okunuş tarzlarında hep bir benzerlik ve yakınlık vardır. Elazığ' da uzun yıllar Edebiyat öğretmenliği yapan arkadaşım, ''buralarda iyi insana "gakko" derler ,adım Muharrem '' gakko ''ya çıktı'' demişti. Harput Musikisi de tam'' gakkodur''.Dinledikçe bir sıcaklık, bir dostluk, bir sevgi sarar insanın bulunduğu ortamı.
''Elazığ Türkülerinin'' kaynak kişileri; "Hafız Osman Öge",Enver Demirbağ" " Sıtkı Demirci bir de "Paşa Demirbağ'dır".Türkülerin tamamına yakını bu'' musikişinas'' kişilerden alınmıştır. Halk müziğinin duayen ustası Nida Tüfekçi derlemelerinin bir çoğunu Hafız Osman Öge'den yapmıştır.Bu kişilerin en önemli özelliği " Harput Musikisini" hem ağız olarak hem de tavır olarak mükemmel bir şekilde yansıtmalarıdır. Genç kuşaklar da onu alıp bu günlere getirmişlerdir
.Aslında '' Folklor araştırmacıları' Harput Musikisi'nin coğrafik tahlilini, doğuşunu ,kaynaklarını, memleketin dramatik türkülerini derlediklerinde yaptılar." Halk edebiyatı araştırmalarında ,'' Eğin Türküleri'' araştırmalarında, bu Harputlular ''bir kaç kıl keçi'' ...''ümmiydiler'' ... ''süpürge tohumuna muhtaçtılar''... ''Gurbetçiydiler ''sanki "gavur içinde yesirdiler.''Bu köyleri suya verdik''...Sözlü kültürünüde kaynak alırlar.
Harput türkülerinin başat eserlerinden birtaneside" Al almayı daldan al" türküsünüdür.Bu eserin hem Arapkir tavrı hemde Ağın varyantıda mevcuttur.Yine Hafız Osman Ege'nin ''Zülfün görenlerin bahtı siyah olurmuş / ''tek zülfün göreydim bahtım siyah olaydı dizeleri o güzelim Harput türküsünde anlam bulur.Kerkük'ün bir " su da yanar "hoyratı vardır. En sonun da''umudum'' diye biter. Yine Harput Musikisi'nin" eşsiz örneklerinden "sinemi hakkak ( oyma işi ile uğraşan) delemez / delerse gamzen deler... uzun havası bir birbirini tamalayan varyantlardır. Urfa uzun havaları, hoyratları da Harput ezgileriye birbirine benzerdir. Hani "Kazancı Bedih "söyler ''Güneş yüzün mah cemalin" /"Yazık bir sevdaya düşmüş'' tipik bir Harput varyantıdır.
Prof.dr. Türker Eroğlu, Harput Musikisine kafa yormuş, araştırmış bir halk edebiyatçısıdır. Eroğlu,kaynak kişileri saydıktan sonra onları rahmetle andıktan sonra günümüze bu Harput Musikisini bir aktarımla getiren değerli sanatçıları sayar, bu sanatçılar kaynak kişilerin yanında uzun yıllar kalmışlar, söz,tavır ağız özelliklerini bugüne onların verdikleri "el " ile taşımışlardır, der.Yani bir usta çırak ilişkisi ile.Harput sözlü kültürü içinde yer alan musiki, çeşitli makamlar ve tavırlarla söylenir .Sayıları, adları onlarcadır. Harput Kültürü içinde bir usta çırak tavrıyla yetişen sanatçıları Türker Eroğlu, sayarken en önemlileri olarak şu isimleri verir:TRT sanatçıları Muzzaffer Ertürk,Mehmet Üçer ve Zülküf Altan'ı en önde sayar
Efendim bir anekdotu da burada aktarayım.Arkadaşlarla gittiğimiz bir lokal var, zaman zaman gideriz .Yan masada bir Harput sohbeti var.Elazığ'ın en eski avukatları yaşları yetmiş beş seksen , Harput foklorunu en iyi bilen insanlar.Ben de sohbete müdahil oldum.Ancak bir tanesinin elinde bir ufak teyp var onlara" Harput Havaları "dinletiyor.Yaşlı olan avukat, Ankara, Siyasal'ın Hocalarından Doçent Kerem Altıparmak'ın babasıymış, daha sonra öğrendim.Ne "Ahçık"kaldı ,"ne gar mı yağmış şu Harput'un başına " kaldı.Harput musikisi tek tek, ''ne "Hafo'nun Evi"...
Bir de Harput Musikisi Kaynak kişisi Enver Demirbağ hakkında bazı şeyler anlattılar, dinledim. Demirbağ'ın yanına büyük bir saygıyla gelirdi. "İzzet Altınmeşe ve Arif Sağ.'' Çoğuna şahit oldum'' dedi anlatıcı. Yine bir gün Demirbağ'la Elazığ'ın şarap yapılan bir köyüne gittik ,.Demirbağ söyledi, köydeki kadınlar ve köyün ahalisi cama gelip dinlemeye başladılar. Çok güzel sesi vardı,dedi.Ben Elazığ türkülerinin yegane kaynak kişisi Enver Demirbağ'ı ''Kalan'' Müzik'in bulup ortaya çıkardığı taş plak serilerinden dinledim.Hafo'mun evi bu kadar mı güzel okunur. Türküyü Mehmet Özbek derlemiş, çok üzücü bir hikayesi var. Bana göre hikayesi güçlü ,etkileyici öğelerle oluşuyorsa kesinlikle güzel bir türküdür .Yörede ''Hafizenin Evi olarak adlandırılan türküdür. Hikayeyi buraya almadım. Merak eden kaynaklardan bakabilir.Yine'' Ahçik''tema olarak Erzurum Sarı Gelin türküsünün benzeridir.Bir Ermeni kızla Harputlu gencin sevdasıdır .''Ahçik'' Ermenice güzel kızlara verilen addır.Saz olarak Harput müziğinde ince saz yani Sanat Müziği sazları ezgilere eşlik eder. Bunlar en başta yörede 'gırnata '' olarak adlandırılan klarnet. Elazığ'da klarnetin alaylı ustası Mehmet Çeçendi. Klarneti konuşturan insan olarak adlandırılırdı.Yine cümbüş ,keman, ud ilk sayılan çalgılardandı
.Urfa'da sıra gecesi olarak adlandırılan sosyal ritüellerin bir başka varyantı da Elazığ'da Kürsü başı olarak adlandırılır. Burada Harput Musikisinin her türünden her makamından örnekler verilir Sosyal hayata yön veren toplantılardır.Elazığ Musikisinde yani Harput Musikisinde Divan Edebiyatı'nın eşsiz örneklerini görürsünüz. ''Gazelleri'' de çok farklıdır, yörenin tavır ve ağzıyla dinleyenleri cezbeder. Bir Harput Senfonisi dinledim ,Harput türkülerinin düzenlemesiyle oluşturulmuş.İnanır mısınız Mozart'ın 9. senfonisi gibi dinleyenin ayaklarını yerden kesiyor, müthiş dinlendiriyor. Yine bir'' Harput Divanı',' onda da müziği takip ediyor, sözü yakalıyorsunuz. Gelecek ezgiyi de merakla bekliyorsunuz. Tıpkı eşsiz bir romanın, hikayenin sayfalarını çevirir gibi.Şimdi ne diyelim. Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun dizesiyle'' türküler ana sütü kadar candan, temiz olan türküler size minnet size saygı ve size sevgi.
